YÜciTA Bülteni “Corona Virüs Özel Sayısı” çıktı!!!

Sosyo-Ekonomik Boyut

Gelişen teknoloji hızlı ve kolay tüketilen ürünlere erişimi kolaylaştırmasının yanında; aldığı ürünün kalitesini sorgulayan daha bilinçli bir tüketici grubu yaratmaktadır. Bu tüketici grubu ürün satın alırken artık içeriğin doğal olup olmadığını ve üretim bölgesini merak etmekte ve hatta o bölgeye katkısını sorgulamakta ayrıca gelişmiş ülkelerde bu bilgileri ürün etiketinde de görmek istemektedir. Tüketicinin özel olarak araştırdığı ve satın almak için daha yüksek fiyat ödemeyi kabul ettiği bu niş pazarın korunması ve haksız rekabetin yasal olarak önüne geçilmesi Coğrafi İşaret düzenlemeleri ile sağlanmaktadır. Bu niş pazarlar, değişen tüketim alışkanlıkları sonucunda yerel ürünleri tercih eden tüketici grubu dışında, kültürel değerlerine sahip çıkan ve sahip olduğu değerlerin nesiller boyu devam etmesini isteyen diğer bir kesimin de ilgi duyduğu ve gelişmesini istediği bir sektördür. Coğrafi işaretli ürünü satın alan tüketici sağlık, damak zevki gibi tercihleri için öncelik verdiği ürünü satın alarak aynı zamanda yerel üretime ve birikime de katkı sağlamaktadır. Bu bilinç tüketiciyi tatmin eden ve satın almaya teşvik eden önemli bir unsurdur.

            Coğrafi işaret düzenlemeleri, tanınırlığı sadece kendi bölgesi ile sınırlı kalmış ve belki zamanla unutulacak kültürel değerler için yeni bir pazar oluşturmaktadır. Turizm, sağlık gibi diğer sektörler ile ortak yürütülecek çalışmalarla da ekonomik ve sosyal katkı sağlanması beklenmektedir. Bölgelerin iklim, toprak koşulları gibi özel şartların varlığında yetişen ve en önemlisi taklit edilemeyen bu ürünlere fuarlar ve festivaller gibi etkinliklerle daha kolay ulaşma imkânı sağlanmaktadır. Böylece hem tanınırlık artmakta hem de tüketiciye yerinde görme hissi kazandırılarak bölgeye yönelim teşvik edilmektedir.

            Diğer bir açıdan değerlendirirsek; günümüz toplumunda insanlar şehir ortamındaki yorucu koşuşturmadan sıyrılıp doğa ile iç içe daha sakin bir yaşama yönelmektedir. Bu yönelim birçok bölgede geleneksel ürünleri yerinde tatmak isteyen tüketiciye yöresel gezi turları ile hizmet olarak sunulmaktadır. Bunun dışında kişinin yöresel ürünleri hem kendi başına yetiştirme hem de bu ürünlere daha kolay ulaşma ve tüketme isteği, bölgeye kalıcı olarak yerleşmesini sağlamaktadır. Bu durum kırsal kesimde nüfusun yeniden artmasını sağlamakta böylece sosyal düzeyde yaşanan canlılık ekonomiye de olumlu yansımaktadır.

            Coğrafi işaret, satın alınan ürünün yasal düzeyde belirlenmiş üretim sistemine uygun olarak üretildiği garantisini tüketiciye sunmaktadır. Dolayısı ile piyasadaki benzer ürünlere göre daha sağlıklı ve doğal ürün satın aldığına inanan tüketici bu ürünlere daha yüksek fiyat ödemeyi kabul etmektedir. Bu alışverişte başlangıçta sadece küçük üreticinin kazanması amaçlansa da zamanla tanınırlığı artacak olan yerel ürünlerin ihraç seviyesinde talep yakalaması en önemli hedeflerden olmalıdır.

            Coğrafi işaretli ürünlerin seri üretilen ürünlere göre, üretimlerinin belirli aşamalarında nesiller boyu aktarılan yöresel bilgiler gerektiriyor olması o kültürde yetişmiş iş gücüne ihtiyacı arttırmaktadır. Ürünlerin kendine has özellikleri kazanmasında önemli olan bu iş gücünün katkısı hem bölge halkını hem de ürünü satın alacak kesimi tatmin etmektedir. Buna ek olarak coğrafi işaret, ürünün bilemişinde yer alan girdilerin de katma değer kazanmasını sağlamaktadır. Örneğin Antep baklavası'nın kendine has özelliği bölgedeki fıstık, tereyağı gibi ürünlerin de lezzet kalitesinin yüksek olduğunu göstermektedir.

Birçok ülke tatil amaçlı gelen ziyaretçilerine kendi yöresel lezzetlerini hem tattıracağı hem de satacağı bir pazar sunmaktadır. Böylece ülke ismi ile bütünleşen ürün piyasası oluşmuştur. Örneğin İtalya değişik tarzlarda "pizza" lezzetleri ile turist çekerken; Fransa "şarap", "parfüm" ürünleri ile ülke turizmini canlandırmaktadır. Böylece benzer ürünlere göre daha güçlü ve kazançlı bir pazar yaratılmaktadır.